Endometrioza jest „wdrukowywana” już w życiu płodowym?

3 marca 2026, 10:01

Dewastująca zdrowie i życie endometrioza, zwana „chorobą tysiąca hipotez”, dotyka około 10% kobiet w wieku rozrodczym. Polega na obecności tkanki endometrium poza jamą macicy — najczęściej w jajnikach, jajowodach lub otrzewnej. Powoduje przewlekły ból, problemy z płodnością i znacznie obniża jakość życia. Ostatnio powiązano ją z występowaniem 661 innych chorób. Mimo że choroba znana jest od dziesięcioleci, jej przyczyny do dziś nie są w pełni wyjaśnione.



Samochód wie lepiej

5 sierpnia 2009, 08:40

Według Eike Schmidta z Daimlera, ocena samochodowych systemów monitorujących poziom czujności kierowcy może być bardziej trafna od oszacowań samego człowieka (Accident Analysis and Prevention).


Biografia niedoszłego świętego zdradza, co zjada stare pergaminy

8 września 2017, 13:15

Laurentius Loricatus (ur. w 1290 roku) był młodym żołnierzem gdy w wieku 15-16 lat przypadkowo zabił człowieka. Skruszony porzucił żołnierski fach i zaszył się w jaskini w pobliżu Subiaco, gdzie żył przez 34 lata umartwiając się i biczując. W 1244 roku na potrzeby kanonizacji dzieje jego życia spisano na zwoju pergaminu. Loricatus świętym nie został, jednak zwój może odegrać znaczącą rolę w ratowaniu zabytków piśmiennictwa.


Oporne na antybiotyki bakterie co roku zabijają miliony osób

25 stycznia 2022, 12:35

Niejednokrotnie informowaliśmy, że rosnąca antybiotykooporność – wywołana nadmiernym używaniem antybiotyków w medycynie, hodowli zwierząt czy kosmetykach – stanowi coraz poważniejsze zagrożenie. Na łamach The Lancet ukazały się właśnie wyniki pierwszej kompletnej ogólnoświatowej analizy skutków antybiotykooporności. Wynika z niej, że w 2019 roku patogeny oporne na działanie antybiotyków zabiły 1,24 miliona osób i przyczyniły się do śmierci 4,95 miliona kolejnych.


Naukowcy wciąż badają cel misji DART. Didymos i Dimorphos zdradzają kolejne tajemnice

31 lipca 2024, 10:40

We wrześniu 2022 roku NASA przeprowadziła pierwszy w historii, i od razu udany, test obrony Ziemi przed asteroidami. W ramach misji DART niewielki pojazd uderzył w asteroidę Dimorphos i zmienił jej orbitę wokół asteroidy Didymos. Od tamtego czasu naukowcy badają obie asteroidy oraz skutki testu. Na łamach Nature Communications ukazało się właśnie 5 interesujących artykułów na temat Dimorphos i Didymos.


Bez handlu ani rusz

30 maja 2012, 15:18

Choć dotąd wspominano raczej o klimacie, wydaje się, że to zmiana we wzorcach handlu towarami o kluczowym znaczeniu przyczyniła się w największym stopniu do upadku klasycznej cywilizacji Majów ok. 1000 lat temu.


Czy epidemia COVID-19 wygaśnie wraz ze zmianą pór roku? Dowody nie są jednoznaczne

2 kwietnia 2020, 09:33

Na półkuli północnej sezon grypowy ma miejsce zimą. Gdy kończy się zima, znacząco spada też liczba chorych na grypę. Jako, że zima właśnie się skończyła, powstaje pytanie, czy oznacza to koniec epidemii COVID-19.


W dorosłym mózgu miliony synaps ukrytych w filopodiach czekają, by utworzyć nowe wspomnienia

7 grudnia 2022, 10:33

Naukowcy z MIT odkryli w dorosłym mózgu miliony „cichych synaps”. To niedojrzałe połączenia pomiędzy neuronami, które są nieaktywne do czasu, aż zostaną wykorzystane do stworzenia nowych wspomnień. Dotychczas sądzono, że tego typu synapsy istnieją tylko podczas wczesnego stadium rozwoju mózgu, pomagając nabywać wiadomości z pierwszych etapów życia. Teraz naukowcy wykazali, że u dorosłej myszy aż 30% synaps kory mózgowej jest nieaktywnych


Palenie papierosów uszkadza cement. W zębach pozostają trwałe ślady po nałogu

23 czerwca 2025, 08:50

Zęby składają się z trzech zasadniczych warstw: szkliwa, zębiny i cementu. Ten ostatni pokrywa korzeń i budową przypomina kość. Układa się on w charakterystyczne pierścienie, podobne do pierścieni drzew, które rosną z każdym rokiem. Naukowcy z Northumbria University chcieli sprawdzić, czy cement można wykorzystać w medycynie sądowej, na przykład do określania wieku ofiar przestępstw lub katastrof. I odkryli, że palenie papierosów pozostawia w cemencie trwałe ślady.


Ból fizyczny i społeczny nie są wcale tożsame

19 listopada 2014, 11:46

Przez ostatnią dekadę naukowcy uznawali, że ból fizyczny i związany z odrzuceniem (społeczny) są przez mózg przetwarzane w ten sam sposób. Najnowsze badania zespołu z Uniwersytetu Kolorado w Boulder pokazują jednak, że to nieprawda i że wykorzystują one odrębne obwody neuronalne.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk